(120+121)/12:The Complete Surrender

॥ ॐ श्री सद्‌गुरु माधवनाथाय नमः ॥

 

माळिये जेउते नेले । तेउते निवांतचि गेले ।

तया पाणिया ऐसे केले । होआवे गा ॥ १२०:१२ ॥

 

एऱ्हवी तरी सुभटा । उजू कां अव्हांटा ।

रथु काई खटपटा । करितु असे? ॥ १२१:१२ ॥

 

१२व्या अध्यायातील या दोन ओव्या आहेत. भगवान श्रीकृष्ण अर्जुनाला सांगत आहेत की जर अभ्यास करायला तुला कठीण वाटत असेल तर दुसरा मार्ग सांगतो. जे काही व्यवहार तू करशील, ते सर्व मी केले आहेत असे न म्हणता परमेश्वरानेच माझ्याकडून करवून घेतले आहेत असे समज. हा मार्गसुध्दा तुला माझ्याकडेच आणेल. ते म्हणतात: ज्याप्रमाणे माळी नेईल तिथे पाणी शांतपणे जाते, त्यासारखेच पुढे येईल ते कर्म तू कर. रथ कधीतरी चालकाला सांगतो का की मला फक्‍त चांगल्या रस्त्यावरच ने? (त्याचप्रमाणे तूसुध्दा देवाजवळ चांगलेच कर्म करण्याची मागणी करु नकोस.) बाराव्या अध्यायातील दहाव्या श्लोकावर आधारित असलेल्या या दोन ओव्यांवर आपण विचार करुया.

 

बागेतील पाण्याचे उदाहरण

 

शेतकरी ह्या शब्दातून ज्याप्रमाणे गावातील शेताचा संदर्भ ध्यानात येतो त्याचप्रमाणे माळी ह्या शब्दाने आपल्याला बागेची आठवण होते. तेव्हा या ओवीतील माळी हा बागेतच काम करणारा आहे असे आपण समजूया. आता, अन्नाशिवाय आपण जगूच शकत नाही पण बागेशिवाय आपण जगू शकतो. बाग ही काही आपल्या जीवनातील अत्यावश्यक गोष्ट नव्हे. म्हणून शेतकऱ्याचे आपल्या जीवनातले स्थान आणि माळ्याचे आपल्या जीवनातले स्थान ह्यांमध्ये जमीन-अस्मानाचा फरक आहे. ज्ञानेश्वर महाराजांनी आपल्याला बागेतील पाण्यासारखे जगायला सांगितले आहे, शेतातील पाण्यासारखे नाही. शेतातील पाण्याला अहंकार असायचा जरातरी संभव असतो कारण त्याच्यामुळे अन्न निर्माण होत असते व त्यावर अवलंबून असणारे अनेक माणसे असतात. याउलट बागेत गुलाब कमी आले म्हणून माणसांना क्षणिक दुःख जरी झाले तरी कमी फुले आल्याने त्यांच्या जीवन-मरणाचा प्रश्न उत्पन्न होत नाही. तेव्हा सगळ्यांत पहिली गोष्ट ह्या उदाहरणावरुन आपण जाणून घ्यायला हवी की आपल्या जीवनावर कोणीही अत्यंतिकरितीने अवलंबून नाही. आपण फारफार तर दुसऱ्यांचे जीवन सुसह्य करु शकतो, त्यांना तात्पुरते सुख देऊ शकतो. पण आपल्याशिवाय या जगाचे कसे होईल ही भावना आधी आपण काढून टाकली पाहिजे. आपल्यावरच्या जबाबदाऱ्यांचे दडपण ह्या जाणीवेने एकदम कमी होते. उदाहरणार्थ, माझ्या प्रवचनांमुळे तुमच्या साधनेत आमुलाग्र बदल पडेल असे मानणे चुकीचे आहे हे समजल्यावर माझ्यावरचे दडपण कमी होते. तुम्हाला सलत असलेल्या एखाद्या प्रश्नाचे उत्तर एखादवेळेस प्रवचनातून तुम्हांला मिळू शकेल, ह्यापेक्षा जास्त काही होणार नाही. तुमचे स्वतःचे प्रयत्‍नच तुम्हाला खरी प्रगती करुन देणार आहेत हे कळल्यावर माझी एका जबाबदारीतून मुक्‍ती होत असते. किंवा एखाद्या यशस्वी माणसाचे, घरातील सर्वांत मोठ्या माणसाचे असे वर्तन असते की मी नसलो तर या लोकांचे काय होईल हे सांगता येत नाही. सद्य परीस्थिती केवळ माझ्यामुळेच निर्माण झाली आहे. ह्या विचारांमुळे त्यांच्या वागण्यावर सतत एक बंधन असते. परंतु त्यांचे हे विचार बागेतील पाण्यासारखे नसून, शेतातील पाण्यासारखे आहेत. या ओवीत ज्ञानेश्वर महाराज `माळ्याने घातलेले पाणी’ या रुपकाद्वारे आपल्याला स्वतःच्या जीवनाचे बाह्य जगाच्या दृष्टीमध्ये असलेले खरे महत्व सांगत आहेत. त्यावर सर्वांनी मनन करुन ते सत्य आहे अशी स्वसंवेदनायुक्‍त जाणीव निर्माण करावी. अशा जाणीवेने आपल्यावर असलेले मिथ्या जबाबदारीचे बंध तुटुन पडतील. आपले जीवन आपल्याकरीता जगण्याचे स्वातंत्र्य मिळेल.

दुसरी गोष्ट म्हणजे जेव्हा बागेत एक बादलीभरुन आपण पाणी घालतो, त्यातील एक लोटाभरच पाणी ज्या झाडाला पाणी घालायचे आहे त्याला मिळते. बाकीचे पाणी एकतर हवेत उडून जाते किंवा तणांना वाढविते. याचा अर्थ असा की बहुतांशी आपली कर्मे आपल्या ध्येयाकडे नेणारी नसतात. अधिककरुन आपल्या कर्मांमुळे जीवनातील तण वाढण्याची शक्यता जास्त असते. उदाहरणार्थ, यशस्वी माणसाला सर्वांनी त्याचे ऐकावे असा गंड असण्याची शक्यता असते. एखाद्याने गरीबीतुन वर येऊन यश मिळविले असेल तर जगातील सर्व गोष्टींवर त्याला अत्यंत ठाम मते उत्पन्न होतात व दुसऱ्यांनी सांगितलेले विचार ग्रहण करण्याची शक्‍ति तो गमावून बसतो. हे दुष्परीणाम म्हणजे तणच नव्हे काय? परंतु तण वाढतील म्हणून पाणी आपला स्वभाव बदलत नाही तसेच मानसिक दुर्गुण येतील म्हणून कर्मे थांबवायची नसतात. तर आपल्या प्रत्येक कर्मामुळे आपल्यामध्ये दुर्गुण येणारच आहेत अशा भावनेने जगात वावरायचे आहेत. अशा भावनेमुळे स्वतःचे दोष बघण्याची जागरुकता आपल्यात सतत राहते. मग वेळच्यावेळी तण काढल्यावर जसे फुलझाडांना फार नुकसान होत नाही तसेच अहंभाव जरा जाणविला की लगेच त्यावर नियंत्रण ठेवले तर साधकाच्या प्रगतीमध्ये बाधा येत नाही. साधना केल्यामुळे होणारी प्रगती जाणविली की स्वकष्टांनी प्राप्त अशा या स्थितीचा अभिमान यायचा संभव असतो. तो वेळच्यावेळी काढणे जरुरी असते. हा अभिमान का आला या विचाराने निराश न होता आपण तो सतत काढला पाहिजे, ज्याप्रमाणे माळी तण हे येणारच व ते काढायचेच असतात या विचाराने पाणी घालायचे थांबवित नाही, त्याप्रमाणे आपली साधना आपण अशा स्थितीतसुध्दा पूर्वीच्याच जोराने सुरु ठेवली पाहिजे.

पाणी घातल्यावर तण येणारच हे जसे आपण स्वीकार करतो, त्याचप्रमाणे आपल्याला हे स्वीकारले पाहिजे की आपल्यामध्ये काहीतरी दुर्गुण हे असणारच. ह्या स्वीकाराचा एक मोठा फायदा म्हणजे आपली एका साच्यात स्वतःला घालायच्या प्रवृत्तीपासून सुटका. लहानपणापासून आपण स्वतःला एका आदर्श व्यक्तिमत्वाची प्रतिमा बनविण्याचा प्रयत्‍न करीत असतो. आपल्याला असे वाटत असते की जर चांगले वागलो तर देवाच्या गुणवान मुलांपैकी आपण आहोत. त्यामुळे देव आपल्या अधिक जवळ येईल असे आपण समजत असतो. परंतु ज्याप्रमाणे आईचे प्रेम तिच्या अनेक मुलांमधल्या कमी प्रतिभावान मुलावर प्रकर्षाने दिसून येते त्याचप्रमाणे जेवढ्या स्वतःच्या चुका आपण बघायला लागू तेवढा देव आपली काळजी घ्यायला जवळ येईल. याउलट जेवढे स्वतःला पूर्ण समजू, आदर्श समजू तेवढा तो `या मुलाकडे सध्या लक्ष द्यायची गरज नाही’ असा विचार करेल. साच्यात बसवायच्या स्वभावामुळे अजून एक वाईट परीणाम होतो. आपल्या वागण्यात जर काही दोष आढळून आले तर लोकांची अवस्था केविलवाणी होते. जितकी सभ्यता माणसामध्ये मुरते तितके त्याचे वागण्यामधील स्वातंत्र्य कमी होत जाते. आत्तापर्यंतच्या बाळगलेल्या सभ्यतेचे एक ओझेच जणू त्याला सतत बाळगावे लागते. असे ओझे सांभाळायची सवय झाली की परीस्थितीला योग्य असे त्याला वागता येईलच याची खात्री नसते. उदाहरणार्थ, एखाद्या परीस्थितीत खास कोल्हापुरी शिव्या देणेच जरुरी असेल तर तो देऊ शकेल का? आपली सभ्यतेची जगात असलेली प्रतिमा डागाळेल असे वाटण्याची शक्यताच जास्ती असते. याचा अर्थ असा की साचेबध्द जीवन जगणारा मनुष्य परमेश्वराने समोर आणलेल्या झाडाला पाणी न घालता, झाडाच्या योग्यतेबद्दल विचार करु लागला आहे. माळ्याचे ते काम आहे, पाण्याचे नव्हे! म्हणून या उदाहरणावरुन हासुध्दा धडा शिकण्यासारखा आहे की आपल्या अगदी योग्य अशा वाटणाऱ्या प्रवृत्तीदेखील आपल्या संपूर्ण शरणागतीच्या आड येतात. हे समजून साच्यात स्वतःला घालायचा जो प्रयत्‍न करीत असतो तो थांबविला पाहिजे व परीस्थितीनुरुप वागण्याचे स्वातंत्र्य उपभोगायला सुरुवात केली पाहिजे.

शेवटची गोष्ट म्हणजे साधना कधीही न थांबविण्याची गरज. व्यवहारातील ज्ञानाबद्दल असे सांगता येईल की ते एकदा मिळाल्यावर सतत आपल्याजवळ असते. उदाहरणार्थ, दहावीची परीक्षा एकदा पास झालो की आयुष्यभर आपण दहावी पासच असतो. मग काही काळाने सध्याच्या दहावीच्या प्रश्नांना उत्तर देऊ शकलो नाही तरी `दहावी पास’ ह्या आपल्या स्थितीत फरक पडत नाही. एकदा घर बांधले की परत परत ते बांधायची जरुरी नसते. अशा उदाहरणांमुळे बऱ्याच साधकांच्या मनात कळत-नकळत अशी अपेक्षा निर्माण होते की आपल्या प्रयत्‍नांमुळे म्हणा, किंवा गुरु-कृपेमुळे म्हणा, साधनेत अशी एक स्थिती प्राप्त होईल की ज्यापुढे करण्यासारखे काहीच उरणार नाही. ज्ञानप्राप्तीची आपली व्याख्याच एक गोष्ट की जी मिळाल्यावर पुढे काही न करायची गरज अशी होते. त्यामुळे साधनेत ते सतत अशा अनुभवाची वाट बघत राहतात की त्यामुळे साधना पूर्ण होईल. परंतु प्रत्यक्ष जीवनात सारखे सावध रहावे लागत असते, साधना कधीच पूर्ण होत नाही. मग त्यांना असे वाटते की त्यांना झालेले ज्ञान अपुरे आहे. एक प्रकारची निराशा त्यामुळे उत्पन्न होण्याची शक्यता असते. आता बागेतील पाण्यासारखे जर आपले जीवन आहे तर एकदाच कितीही पाणी घातले तरी आयुष्यभर काही ते झाडांना पुरत नाही. अगदी महापूर जरी आला तरी काही महिन्यांनी पाण्याचे दुर्भिक्ष व्हायची शक्यता असतेच. म्हणून साधनेत अगदी प्रचंड अनुभव आला तरी त्याचा परीणाम हा आयुष्यभर रहात नाही. परत आपले जीवन नेहमीप्रमाणेच सुरु होते. अगदी आधीच्या रस्त्यावर गाडी गेली नसली तरी परत त्याच मार्गावर जायला लागते. म्हणून परत पाणी घालणे जरुरी आहे, सतत साधना सुरु ठेवणे जरुरी आहे. आलेले अनुभव हे शाश्वत नसून नाशिवंत आहेत हे आपण लक्षात ठेवले पाहिजे. ज्ञानेश्वर महाराज सहाव्या अध्यायात (ओवी १५३) म्हणतात की `जिये मार्गींचा कापडी, महेशू अजुनी’ म्हणजे प्रत्यक्ष भगवान शंकर अजून साधना करीतच आहेत, मग आपली गोष्ट विचारायलाच नको! साधनेत आलेले अनुभव हे एखाद्या फुलाप्रमाणे आपण उपभोगूच, पण साधनेचा कधीतरी अंत होणार आहे असे न मानायलासुध्दा शिकू.

 

रथाचे उदाहरण

 

आता आपण दुसऱ्या ओवीकडे वळू. ज्या चालकाला कुठे जायचे आहे याची कल्पना असते तो त्या ध्येयाला पोहोचू शकेल असाच मार्ग निवडतो. बंगलोरहून कोल्हापुरला जाण्याकरीता आपल्याला मुंबईचाच मार्ग धरायला हवा, अशावेळी चेन्नईचा मार्ग चौपदरी केला आहे म्हणून त्या मार्गाने जाण्याची रथाची इच्छा चालक पुरवू शकत नाही. त्याचप्रमाणे आपण आपल्या जीवनाचा मार्ग परमेश्वराकडे सोपविला की तो सध्या कठीण अशा मार्गावर जरी घेऊन गेला तरी आपली त्यावर चालण्याची तयारी हवी.

परमार्थातले खरे ज्ञान हे संकटप्रसंगीच्या आपल्या वागण्यावरुनच कळते. शाब्दीक ज्ञान हे सहज होत असते. म्हणून `परमेश्वरानेच हे जग निर्माण केले आहे, तोच सर्व गोष्टींचा कर्ता आहे’ असे शब्द उच्चारायला आपण कचरत नाही. थोड्या साधनेनंतर आपली खरोखर अशी खात्रीच होते की आपले आयुष्य ह्या श्रध्देवरच आपण जगत आहोत. परंतु ही जर वस्तुस्थिती असेल तर त्यामुळे आपोआप येणारी शांति आपल्या जीवनात का नाही याचा विचार आपण करीत नाही. थोड्या थोड्या गोष्टींनीसुध्दा जर आपले मानसिक संतुलन बिघडत असेल तर काहीतरी चुकत आहे अशी जाणीव का होत नाही? कदाचित्‌ अजून प्रयत्‍न करायलाच हवेत ही वस्तुस्थिती स्वीकारण्याची आपली तयारी नसेल. परंतु आपण हे पूर्णपणे, स्वानुभवाने जाणून घ्यायला हवे की आपण `दादासाहेबच हे सर्व घडवून आणत आहेत’ असे जे शब्द उच्चारतो त्यामध्ये स्वतःचाच किती विश्वास आहे. हा विश्वास माहिती करुन घ्यायला जेव्हा आपल्या मनासारखी गोष्ट घडत नाही तेव्हा आपण किती अस्वस्थ होतो हे पहायला हवे. आपल्या आवडत्या व्यक्‍तीचा वियोग, त्या व्यक्तीवर आलेली संकटे ह्यामुळे आपण जर पराकोटीचे अस्वस्थ होऊन, ठराविक लोकांशी वागणे बदलायला लागलो, तर अजून परमेश्वरच सर्व करीत आहे या शब्दांवर पूर्ण विश्वास बसला नाही हे स्पष्ट होते. संकटकाळी आपण कसा विचार केला पाहिजे? तर ही परीस्थितीसुध्दा परमेश्वराने माझ्या साधनेतील प्रगतीसाठीच घडवून आणली आहे ह्या विचाराने तीच्याकडे बघितले पाहिजे. खालील गोष्टीमधील प्रधानासारखी आपली श्रध्दा हवी.

एका राजाच्या प्रधानाची परमेश्वरावर अत्यंतिक श्रध्दा होती. कुठलीही गोष्ट तो भगवंताच्या कृपेमुळेच झाली आहे असे मानत असे. एकदा राजाने त्याची परीक्षा घेण्याकरीता त्याच्या एका छोट्या चुकीला शंभर फटक्याची शिक्षा सुनाविली. प्रधानाच्या पाठीवर फटक्यांमुळे जखमा झाल्या तरी त्याचा परमेश्वराच्या दयाळूपणावरचा विश्वास उडाला नाही. नंतर राजाने शिकारीचा बेत काढला व प्रधानासहित सर्वांना घेऊन जंगलात गेला. तिथे वाट चुकल्याने प्रधान व राजा जंगलातील भिल्लांच्या हातात सापडले. त्यांच्या देवतेच्या यज्ञासाठी त्यांना नरबळीची आवश्यकता होती. भिल्लांनी त्यामूळे ह्या दोघांना पकडले. नरबळीसाठी माणसाचे शरीर व्रणविरहीत आवश्यक असते. प्रधानाच्या पाठीवरच्या जखमा पाहून त्यांनी त्याला सोडले व राजाला धरुन नेले. इकडे प्रधानाने परत जाऊन सैन्य जमविले व भिल्लांवर हल्ला करुन राजाला सोडविले. राजाला तो म्हणाला की परमेश्वरानेच तुम्हाला मला फटके द्यायची बुध्दी दिली होती कारण त्यामुळे नुसती माझी परीक्षाच झाली नाही तर तुमचा जीवसुध्दा त्याने वाचविला. त्याची अशी श्रध्दा पाहून राजाला प्रधानापुढे नतमस्तक होण्याखेरीज पर्यायच उरला नाही.

खरोखर, जीवनात पुढच्या क्षणी काय घडणार आहे याची आपल्याला कल्पना नसते मग आयुष्याच्या शेवटी काय घडेल याची कशी कल्पना असू शकेल? त्यामूळे आत्ता आलेली ही आपत्ती पुढे मार्ग सोपा करु शकेल अशी कल्पना आपण का धरत नाही? पूर्वानुभवावर आधारित सध्या आपली सुखाची कल्पना आहे. त्या कल्पनेच्या अनुसरुन जीवन घडले नाही तर आपण कल्पना बदलायच्याऐवजी दुःखी का होतो? आपल्या जीवनाचे ध्येय हे परमेश्वराची प्राप्ती हे आहे, सध्या सुखात राहणे हे नाही हे आपल्या ध्यानातून सुटते. ज्याप्रमाणे दुर्योधनाने आपल्या सर्व सैन्याला आवाहन करून तुम्ही सर्वांनी भीष्माला रक्षावा असे गीतेच्या पहिल्या काही श्लोकांमध्ये सांगितले तशी आपली अवस्था आहे. काहीही करुन आपल्या मनाचे समाधान करायचा आपला सततचा प्रयत्‍न चालू असतो. पांडवांना हरवा असे दुर्योधन म्हणाला नाही त्याप्रमाणे देवाला हस्तगत करा असे न म्हणता आपल्या आयुष्याच्या सेनापतीला म्हणजे मनाला सांभाळायचा आपला प्रयत्‍न जीवनाच्या लढाईत दुर्योधनासारखेच अपयश देणार आहे हे आपल्या लक्षात येत नाही!

मनाकडे लक्ष न देण्याकरीता जीवनाचा विचार आपण एखाद्या रस्त्याप्रमाणे केला तर त्याचा उपयोग होइल. ज्याप्रमाणे रस्त्यावर चालताना सुंदर दृष्य, अथवा विस्तीर्ण वृक्ष दिसला तर आपण थोडा वेळ थांबतो, त्या दृष्याचा वा वृक्षाचा आनंद उपभोगतो पण तिथेच अडकून रहात नाही. आपल्याला सतत ध्येयाची जाणीव असल्याने, थोड्यावेळाने परत पुढची वाट चालू लागतो, मग ती वाट कितीही कठीण का असेना. तसेच आपण आपल्या जीवनाकडे बघितले तर सध्याच्या अनुकूल परीस्थितीमध्ये अडकून न राहता, परत आपल्या परमेश्वरप्राप्तीच्या ध्येयाकडे चालतच राहू. साधना करतच राहू. रस्त्याकडेच्या झाडाखाली थांबण्यासारखेच सध्याच्या सुखद स्थितीकडे पाहू. अशा सर्व कारणांनी हे स्पष्ट होते की आपल्या जीवनात कुठल्या गोष्टी यायला हव्यात याचे जेवढे कमी भान आपल्याला असेल तेवढे चांगले. पराकोटीची अवस्था म्हणजे एखाद्या रथाप्रमाणे कुठलीही अपेक्षा न करीता जो मार्ग पुढे येईल त्यावर आपल्या क्षमतेप्रमाणे चालत राहणे ही होय. ज्ञानेश्वर महाराज अर्जुनाला हाच उपदेश करीत आहेत.

 

ओवींचे सार

 

या दोन ओवींचे सार म्हणजे परमेश्वराला शरण जाण्यात मुक्ति आहे ही शिकवण. साधनेच्या अनंत मार्गांपैकी हा एक मार्ग आहे व ज्याकुणाला यामध्ये रस वाटतो त्याने खुशाल या मार्गावर जावे, माझी प्राप्ती होईलच असे परमेश्वराचे सांगणे आहे. ज्याप्रमाणे एखाद्या आगगाडीत बसल्यावर जवळचे ओझे आपण खाली ठेवतो, डोक्यावरच घेऊन बसत नाही. त्याचप्रमाणे एकदा जन्माला आल्यावर सारासार विवेक करण्याचे ओझे आपण परमेश्वरावर टाकून निवांत चाललेल्या पाण्यासारखे जर जीवन जगलो तर मोक्षप्राप्ती ठरलेली आहे ही एकच गोष्ट जरी आपण शिकलो तरी पुरेशी आहे.

आता अगदी शेवटची बाब म्हणजे हे सार काढले कुणी? जेव्हा नामदेव महाराज म्हणतात `ग्रंथ श्रेष्ठ ज्ञानदेवी । एकतरी ओवी अनुभवावी ॥’ तेव्हा त्यांना असे म्हणायचे नाही की प्रत्येक ओवीचा एक आदर्श अर्थ आहे व तो आपण नीट समजून घ्यावा. त्यांना असे म्हणायचे आहे की प्रत्येक ओवी म्हणजे एक सांकेतिक भाषेतील वाक्य आहे व आपण आपल्या जीवनात त्या वाक्याचा उलगडा केला पहिजे. दुसऱ्या कुणीही अत्यंत प्रामाणिकपणे ओवीचे सार आपल्याला सांगितले तरी त्यावर विचार करुन आपल्या आयुष्यात ते खरे आहे की नाही हे आपणच बघितले पाहिजे. सर्व प्रवचनांना हे बंधन लागू पडते. परमार्थ हा स्वतःचा स्वतःलाच करावा लागतो. एखाद्या नाटकाला गेल्यावर स्वतः अभिनय न करीता, नसते बसून, आपली करमणूक होऊ शकते पण दुसऱ्याचा अर्थ विचार न करीता स्वतःकरीता घेऊन परमार्थ साधत नाही. तेव्हा सांगितलेले हे सार बरोबर आहे की नाही याचा आपण सर्वांनी विचार करावा एवढे सांगून थांबतो.

 

॥ हरि ॐ ॥

(बंगलोरमध्ये दिनांक २३ डिसेंबर रोजी दिलेल्या प्रवचनावर आधारित.)

Advertisements

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / बदला )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / बदला )

Connecting to %s

%d bloggers like this: